Van de Geutelingenfeesten tot historische ontdekkingen: beleef een dag in het hart van de Vlaamse Ardennen!

12-01-2026

De mist hangt nog laag over de glooiende heuvels van de Vlaamse Ardennen wanneer we onze auto parkeren in de schaduw van de kerktoren.

Het is januari, koud en kraakhelder. Maar hier, in het kleine Elst, lijkt de temperatuur net iets hoger te liggen. Dat komt niet door het weer, maar door de koortsachtige bedrijvigheid. Uit diverse schoorstenen kringelt blauwe rook omhoog. Geen gewone houtrook, maar een geur die belooft dat er iets hartigs op komst is. We zijn hier met maar één missie: de ziel van de 'Geuteling' doorgronden.

Februari is traditioneel de maand van Maria Lichtmis, maar in deze uithoek van Oost-Vlaanderen draait alles om Sint-Apollonia. Ken jij de geutelingen al? Deze koeken zijn een specialiteit die rond 9 februari massaal worden gegeten. Het is een traditie die verwennerij en een volkse remedie tegen kiespijn op unieke wijze combineert. Voor ons voelt het als een tijdscapsule; zodra we de kasseien van Elst en Zegelsem opstappen, laten we de gejaagdheid van de snelweg achter ons.

Geen pannenkoek, maar een vurig ritueel

Het is een veelgemaakte vergissing door buitenstaanders: de geuteling een pannenkoek noemen. Doe dat hier in het dorp en je krijgt gegarandeerd een frons van de bakker of de verantwoordelijke van de brasserie.

Tijdens onze tocht door de smalle straatjes leren we al snel het cruciale verschil. Een pannenkoek bak je in een pan met vet. Een geuteling? Die ondergaat een echte vuurdoop. Het woord vindt zijn oorsprong in het oud-Nederlandse werkwoord 'gieten'. Het beslag wordt met een traditionele gietlepel — de geute — rechtstreeks op de gloeiendhete tegelvloer van een oven gegoten.

Het woorddeel '-ling' verwijst in onze taalhistorie vaak naar een specifiek voorwerp of wezen dat ergens uit voortkomt. Een geuteling is dus letterlijk 'dat wat gegoten is'. We staan even stil bij een lokale bakkerij waar de hitte ons in het gezicht slaat. De ovens worden opgestookt met wilgenbussen (fijn samengebonden takken) tot temperaturen die oplopen naar de 400°C. Door die extreme stralingshitte krijgt de koek zijn typische, ietwat rokerige smaak en die kenmerkende bruine blaasjes. In 2017 werd dit vakmanschap officieel erkend als Vlaams traditioneel streekproduct.

"De erkenning als streekproduct was ons culinair adelsbriefje. Het bewijst dat dit unieke erfgoed nergens anders ter wereld op deze manier bestaat." ~'t Hoesken

De martelares en de Spaanse kaneel

Waarom eet men hier in godsnaam massaal deze koeken in de winter? Het antwoord ligt in de kerkgeschiedenis. Elst is onlosmakelijk verbonden met de heilige Apollonia. Haar verhaal is gruwelijk: in de derde eeuw werd deze martelares gefolterd door haar tanden uit te trekken. Sindsdien is ze de patrones tegen tandpijn.

Vroeger trokken duizenden bedevaarders naar Elst om genezing te zoeken. Die mensen hadden honger na hun tocht door de modderige heuvels. De geuteling was het perfecte 'fast food' van de 19e eeuw: voedzaam en snel klaar.

Naast het religieuze aspect is er de intrigerende smaak van kaneel. Historici wijzen vaak naar de Spaanse bezetting in de 16e eeuw. Terwijl de soldaten hun stempel drukten op de Lage Landen, sijpelden exotische specerijen door naar de beslagkommen van de lokale bevolking.

De ingrediënten zijn op papier simpel: bloem, melk, eieren, gist en die snuif kaneel. Maar we stelden vast dat de eenvoud bedrieglijk is. Het is de hand van de maker, de kwaliteit van het wilgenhout en de timing van het gieten die het verschil maken tussen een deeglap en een delicatesse.

Wandelen door een levend schilderij

Tussen het proeven door trekken we de natuur in. Voor wie houdt van een actieve daguitstap is de omgeving van Elst en Zegelsem een paradijs. We wandelen een stuk van de Geutelingenwandelroute. De holle wegen, waar de bomen als een tunnel boven je hoofd sluiten, geven je het gevoel dat je alleen op de wereld bent. Op de heuvelruggen reiken de vergezichten tot diep in de Zwalmstreek.

Het contrast tussen de snijdende winterlucht en de warmte van de ovens die we in de verte zien roken, maakt de beleving compleet.

We passeren taverne 't Hoekske en de Pottenberg, waar Michel en Marleen Van den Broekedagelijks de oven aansteken.

Het is hier dat ex-profrenner Nico Mattan onlangs nog de eerste geuteling van het seizoen kwam gieten. Mattan heeft een speciale band met Elst; ooit wierp hij hier tijdens de Omloop Het Volk (vandaag "Omloop het Nieuwsblad" op 28 februari 2026) zijn fiets over een tuinhaag na een valpartij. Vandaag houdt hij het gelukkig bij smullen.

"Het landschap rond Elst nodigt uit tot vertraging. Hier wandel je niet om ergens te komen, maar om te zijn." ~Veerle

Praktische gids voor je bezoek in 2026

Wil je zelf de sfeer van het Geutelingendorp opsnuiven? Voor 2026 staan de ovens alweer klaar om roodgloeiend te worden. Het 46ste officiële geutelingenseizoen start op woensdag 14 januari 2026.

Evenement Datum Locatie
Start Seizoen 14 januari 2026 Diverse bakkers in Elst en Tavernes
Feest van Sint-Apollonia 9 februari 2026 Sint-Apolloniakerk Elst
Groot Feestweekend 14 & 15 februari 2026 Dorpscentrum Elst

Wandelingen

Tijdens het feestweekend bruist het dorp van de energie. Het absolute hoogtepunt is de 'geutelingenworp', waarbij de lekkernijen letterlijk naar het publiek worden geworpen.

Parkeren doe je best op de aangeduide randparkings, want de smalle straatjes rond het Sint-Apolloniaplein lopen snel vol. Vergeet ook je stevige wandelschoenen niet; de paden kunnen in februari behoorlijk drassig zijn.

De geuteling thuis op tafel

Kun je niet wachten tot je in de Vlaamse Ardennen bent? Hoewel de unieke smaak van een houtoven van 400 graden moeilijk te evenaren is, kun je thuis een aardige poging wagen. Gebruik bij voorkeur een pizzasteen in een zeer hete oven.

Ingrediënten:

500g fijn tarwemeel
67cl lauwe melk
4 eieren (eidooiers en eiwit apart)
33g verse gist
Snuifje zout en een gulle snuif kaneel

Bereiding:

Los de gist op in de lauwe melk.
Meng de bloem met de eidooiers, het zout en de kaneel. Voeg het gistmengsel toe.
Klop de eiwitten stijf en spatel ze voorzichtig door het beslag voor de nodige luchtigheid.
Laat het deeg minstens een uur rijzen op een warme plek onder een vochtige doek.
Bak een pollepel beslag op de hete pizzasteen tot de koek 'opbolt' en goudbruin ziet. Serveer traditioneel met een klontje boter en bruine suiker.

Een warme omhelzing

Elst is meer dan een stip op de kaart van Brakel. Het is een plek waar erfgoed niet in een stoffig museum ligt, maar waar je het letterlijk kunt proeven en ruiken. De combinatie van de religieuze devotie, de volkse legendes over tandpijn en het eerlijke bakkersambacht maakt dit tot een van de meest authentieke winterbestemmingen in Vlaanderen.

We kwamen voor de smaak, maar we vertrekken met een warm gevoel dat verder gaat dan een volle maag. In een wereld die steeds sneller draait, biedt Elst een moment van rust. Terug naar de basis: vuur, meel en goed gezelschap. We kunnen het alleen maar aanraden: trek die wandelschoenen aan, zet koers naar de Vlaamse Ardennen en laat je verwarmen door de magie van de geuteling. De ovens staan klaar, en jij bent meer dan welkom.

Deel je reflectie met ons op onze Facebook - #veditrips #veditrips@volgers #elst #geutelingen